BDO a EPR – czym się różnią i co musi zrobić polski przedsiębiorca?

W ostatnich latach przepisy dotyczące ochrony środowiska stały się bardziej rygorystyczne — zarówno w Polsce, jak i w całej Unii Europejskiej. Największa zmiana nadchodzi już 12 sierpnia 2026 r., kiedy zaczyna być stosowane unijne rozporządzenie PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation, UE 2025/40) — i to bez względu na to, czy polska ustawa wdrażająca jest gotowa, czy nie.

W tym artykule wyjaśniamy różnice między BDO, EPR i PPWR oraz podpowiadamy, kiedy polskie firmy potrzebują BDO, kiedy dodatkowo EPR, i co dokładnie zmienia się od 12 sierpnia.

Najważniejsze: PPWR nie zastępuje BDO ani krajowych systemów EPR. Polski przedsiębiorca może jednocześnie podlegać obowiązkom wynikającym ze wszystkich trzech systemów.

Czym jest BDO?

BDO (Baza Danych o Produktach i Opakowaniach) to polski system ewidencji i sprawozdawczości dotyczący gospodarki odpadami. Obowiązek wpisu do BDO dotyczy firm, które:

• wprowadzają na rynek produkty w opakowaniach,
• wytwarzają odpady w ramach działalności,
• importują towary objęte ustawą o opakowaniach lub produkty, które po rozpakowaniu stają się odpadem,
• prowadzą recykling, transport odpadów lub inne działania wskazane w ustawie.

Rejestr BDO umożliwia kontrolowanie przepływu odpadów w Polsce i zapewnia, że przedsiębiorcy wywiązują się z obowiązków środowiskowych, takich jak prowadzenie ewidencji i składanie rocznych sprawozdań.

Jeśli Twoja firma działa w Polsce i generuje odpady lub wprowadza opakowania — prawdopodobnie potrzebujesz numeru BDO. Sam import towarów nie powoduje automatycznie obowiązku wpisu — decyduje to, co konkretnie jest importowane i w jaki sposób wprowadzane na rynek; każdy przypadek warto zweryfikować indywidualnie. BDO nie zniknie i nie zostanie zastąpione przez PPWR — obowiązki z obu reżimów będą egzekwowane równolegle.

Czym jest EPR?

EPR (Extended Producer Responsibility) to odpowiedzialność producenta rozszerzona na cały cykl życia produktu. W odróżnieniu od BDO, EPR dotyczy konkretnego kraju, do którego firma wprowadza produkty.

Jeśli wysyłasz towary do Francji, Niemiec, Hiszpanii czy innych krajów UE, możesz potrzebować osobnej rejestracji EPR w każdym z tych państw.

EPR obejmuje m.in.:

• opakowania,
• sprzęt elektryczny i elektroniczny (WEEE),
• baterie,
• tekstylia,
• meble,
• zabawki i inne kategorie produktowe.

Marketplace’y (Allegro, Amazon, eBay, Kaufland.de) coraz częściej weryfikują zgodność sprzedawców z obowiązującymi przepisami środowiskowymi, w tym posiadanie numerów BDO i EPR tam, gdzie są wymagane — brak właściwej rejestracji może skończyć się zawieszeniem konta sprzedażowego, a nie tylko karą administracyjną.

Nowość: PPWR — co zmienia się od 12 sierpnia 2026 r.?

To jest najważniejsza zmiana, o której trzeba wiedzieć w 2026 roku. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 (PPWR) wchodzi w fazę stosowania 12 sierpnia 2026 r. — i, jako rozporządzenie unijne, obowiązuje wprost w Polsce, niezależnie od tego, czy zdąży wejść polska ustawa wdrażająca.

To istotne, bo polska ustawa o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (projekt UC100), która miała dostosować krajowy system ROP do PPWR, wciąż jest w toku prac legislacyjnych — organizacje branżowe (m.in. Polska Federacja Producentów Żywności) wprost mówią, że termin 12 sierpnia 2026 r. dla samej ustawy jest nierealny i domagają się jej wycofania do poprawek. To jednak nie zwalnia firm z obowiązków PPWR — regulacja unijna działa sama, bez potrzeby uchwalenia polskiej ustawy.

Co konkretnie zaczyna obowiązywać 12 sierpnia 2026 r.:

• Art. 5 PPWR — limity substancji w opakowaniach, w tym PFAS w opakowaniach mających kontakt z żywnością (oraz metale ciężkie: ołów, kadm, rtęć, chrom sześciowartościowy),
• Art. 6 PPWR — od 12 sierpnia zaczyna obowiązywać zasada, że opakowanie wprowadzane na rynek musi być projektowane pod recykling; sam pełny system klas recyklowalności (A–C) oraz szczegółowe kryteria oceny będą wdrażane etapowo, na podstawie aktów wykonawczych Komisji Europejskiej — większość praktycznych wymagań (w tym zakaz wprowadzania na rynek opakowań poniżej danego progu recyklowalności) zacznie być w pełni oceniana dopiero od 2030 r.,
• Art. 40–45 PPWR — rozszerzona odpowiedzialność producenta (EPR): krajowe rejestry producentów (art. 44) oraz obowiązek rejestracji, raportowania i finansowania zbiórki odpadów opakowaniowych (art. 45),
• Art. 45(3) PPWR — producent musi ustanowić, pisemnym mandatem, autoryzowanego przedstawiciela EPR w każdym kraju UE, w którym wprowadza opakowania na rynek, a nie ma tam siedziby.
• Art. 7 PPWR — minimalna zawartość recyklatu w opakowaniach z plastiku — to dotyczy dopiero 2030 r., nie 12 sierpnia 2026 r.

Ważne: co do zasady PPWR nie przewiduje ogólnego progu zwalniającego z tych obowiązków ze względu na wielkość firmy — dotyczą one także jednoosobowych działalności gospodarczych sprzedających online. Niektóre przepisy zawierają jednak szczególne wyjątki dla wąsko określonych kategorii przedsiębiorców (patrz niżej).

Uwaga: obowiązek przedstawiciela EPR może zostać zawieszony do 2035 r. — ale nie dla wszystkich

To zmienia obraz i warto to wiedzieć, zanim ktoś zacznie szukać przedstawiciela EPR w każdym kraju sprzedaży. 10 grudnia 2025 r. Komisja Europejska zaproponowała (pakiet “omnibus środowiskowy”, COM(2025)982) zawieszenie obowiązku z art. 45(3) PPWR do 1 stycznia 2035 r. — ale tylko dla producentów mających siedzibę w UE, którzy sprzedają do innych krajów członkowskich (czyli np. dla polskiej firmy sprzedającej do Niemiec czy Francji). Dla takich firm przedstawiciel EPR pozostałby opcjonalny, a nie obowiązkowy.

Stan na 7 sierpnia 2026 r.:

• propozycja nie jest jeszcze przyjęta — czeka na zgodę Parlamentu Europejskiego i Rady,
• Parlament Europejski w maju 2026 r. zaproponował, by ulgę ograniczyć tylko do mikro i małych firm, a nie wszystkich firm z UE,
• ostateczna decyzja ma zapaść ok. 1 października 2026 r.,
• firmy z siedzibą poza UE nadal muszą mieć przedstawiciela EPR niezależnie od wyniku tej propozycji — to dla nich się nie zmienia.

Dla polskich sprzedawców e-commerce oznacza to: zgodnie z obecnym brzmieniem PPWR obowiązek z art. 45(3) zaczyna obowiązywać 12 sierpnia 2026 r., jednak równolegle trwają prace legislacyjne nad jego zawieszeniem dla części przedsiębiorców z siedzibą w UE. Warto śledzić aktualny stan prawny, a nie traktować ten obowiązek jako ostatecznie rozstrzygnięty — zwłaszcza przed podpisywaniem długoterminowych umów z przedstawicielami EPR w poszczególnych krajach.

A co z polskim ROP i opłatą opakowaniową?

Niezależnie od PPWR, w Polsce już w 2026 r. wprowadzono przejściową opłatę opakowaniową w wysokości 8% stawki opłaty produktowej (w 2027 r. wzrośnie do 20%). Docelowy, pełny system ROP w polskiej wersji (projekt UC100) ma zacząć działać dopiero w 2028 r. — o ile ustawa w ogóle zostanie uchwalona w obecnym kształcie, co na razie stoi pod znakiem zapytania.

Sankcje — na razie w budowie

Państwa członkowskie mają czas do 12 lutego 2027 r. na ustanowienie przepisów sankcyjnych za naruszenia PPWR. Oznacza to, że przez pierwsze miesiące stosowania rozporządzenia w Polsce może nie być jeszcze kompletnego katalogu kar. To nie znaczy, że można legalnie wprowadzać do obrotu opakowania niezgodne z PPWR — organy nadal mogą kontrolować BDO, ewidencję, sprawozdawczość i opłatę produktową na podstawie obecnie obowiązującej ustawy o gospodarce opakowaniami (Dz.U. 2023 poz. 1693), która działa równolegle z PPWR.

BDO, EPR i PPWR — najważniejsze różnice

Czy można mieć BDO, a nie mieć EPR?

Tak — to bardzo częsta sytuacja.

• Polski sklep internetowy sprzedaje produkty wyłącznie w Polsce → potrzebuje BDO i musi spełniać wymogi PPWR (docelowa klasyfikacja recyklowalności, limity PFAS w opakowaniach do żywności).
• Ten sam sklep zaczyna sprzedaż na Amazon.de → potrzebuje BDO + EPR dla Niemiec, wciąż w ramach wymogów PPWR.
• Rozszerza sprzedaż na Francję → musi uzyskać również EPR dla Francji.

Kogo dotyczą obowiązki EPR i PPWR?

Obowiązki te dotyczą firm, które:

• sprzedają online do konsumentów w UE,
• importują towary w opakowaniach do Polski lub innych krajów UE — nawet z Chin,
• korzystają z marketplace’ów (Allegro, Amazon, eBay, Kaufland.de),
• są uznawane za „pierwszego wprowadzającego produkt na rynek danego kraju”,
• sprzedają pod marką własną (private label) — nawet jeśli tylko zamawiają gotowe opakowania u dostawcy.

Co do zasady PPWR nie przewiduje ogólnego progu zwalniającego z obowiązków ze względu na skalę działania — dotyczy to więc również małych firm i jednoosobowych działalności gospodarczych. Niektóre przepisy przewidują jednak szczególne wyjątki dla określonych kategorii przedsiębiorców (np. dla mikroprzedsiębiorstw korzystających z dostawców z tego samego kraju UE) — warto sprawdzić indywidualnie, czy dana firma się w nich znajduje.

Czy EPR/PPWR zastępuje BDO?

Nie — to systemy działające równolegle. BDO pozostaje głównym polskim kanałem sprawozdawczości środowiskowej, a część obowiązków wynikających z PPWR ma być w Polsce realizowana za pośrednictwem krajowych systemów, w tym BDO — po dostosowaniu krajowych przepisów do rozporządzenia (obecnie w toku, projekt UC100). Firma sprzedająca w Polsce i za granicą musi spełnić wszystkie trzy warstwy obowiązków, jeśli kwalifikuje się do każdej z nich: BDO, PPWR i EPR w krajach docelowych.

Marketplace’y już to sprawdzają

Według doniesień branżowych Allegro w regulaminie wymaga przestrzegania obowiązujących przepisów środowiskowych, w tym posiadania numeru BDO tam, gdzie jest on wymagany, a Amazon weryfikuje numery EPR w ramach własnego programu compliance. Niezależnie od szczegółów, same platformy internetowe będą zobowiązane do weryfikacji zgodności sprzedawców z wymaganiami PPWR — sposób i zakres tej weryfikacji będzie jednak zależał od aktów wykonawczych, implementacji systemów krajowych oraz innych przepisów dotyczących platform (m.in. Digital Services Act), które wciąż są dopracowywane. Dotyczy to również sprzedawców zagranicznych sprzedających do Polski — jeśli sprowadzasz towar z Niemiec i sprzedajesz polskim konsumentom, masz obowiązek wpisu do polskiego BDO. Brak właściwej rejestracji to realne ryzyko zawieszenia konta sprzedażowego, nie tylko kara administracyjna.

Jak się przygotować? – rekomendacja GoAutomation

Przed 12 sierpnia warto sprawdzić:

• czy dostawca opakowań monitoruje postęp prac nad aktami wykonawczymi dot. klas recyklowalności (system A–C wdrażany etapowo — pełne kryteria oceny nie są jeszcze ostatecznie opublikowane przez Komisję Europejską, więc nie każdy dostawca będzie już dziś w stanie podać gotową klasę),
• czy opakowania mające kontakt z żywnością spełniają limity PFAS określone w PPWR (regulacja wprowadza konkretne limity substancji, a nie całkowity zakaz wszystkich związków PFAS w każdym zastosowaniu),
• czy firma jest zarejestrowana w BDO i ma aktualną ewidencję,
• czy dla każdego kraju sprzedaży (poza Polską) jest rejestracja EPR — osobno dla opakowań, WEEE, baterii, tekstyliów czy zabawek, jeśli dotyczy,
• czy w przypadku importu spoza UE wyznaczono autoryzowanego przedstawiciela EPR (wymóg art. 45 PPWR).

Rejestracja EPR w poszczególnych krajach potrafi być skomplikowana — każdy rynek ma inne zasady, formularze, organizacje odzysku i numery producenta, a jednolity, zharmonizowany format rejestracji w całej UE (przewidziany w art. 44(14) PPWR) miał być gotowy do lutego 2026 r. i wciąż nie został opublikowany. Dlatego GoAutomation współpracuje z VATCompliance.co, firmą specjalizującą się w rejestracjach EPR w całej UE i Wielkiej Brytanii — w tym w śledzeniu tego, czy dla danej firmy przedstawiciel EPR jest w danym momencie faktycznie wymagany.

VATCompliance.co zapewnia:

• przygotowanie dokumentów i pełną rejestrację EPR,
• wsparcie dla wielu kategorii produktów (opakowania, WEEE, baterie, tekstylia i inne),
• profesjonalne raportowanie w kolejnych okresach,
• obsługę firm sprzedających na marketplace’ach.

Dzięki temu polscy przedsiębiorcy mogą sprawniej dopełnić wymogów rejestracyjnych w krajach docelowych.

Podsumowanie — BDO, EPR czy PPWR? Teraz trzeba pilnować wszystkich trzech

• Jeśli działasz wyłącznie w Polsce → BDO jest obowiązkowe, a od 12 sierpnia 2026 r. dodatkowo obowiązują Cię wymogi PPWR (projektowanie pod recykling, limity PFAS w opakowaniach do żywności).
• Jeśli sprzedajesz za granicę → BDO nie wystarczy, potrzebujesz również odpowiednich rejestracji EPR w każdym kraju docelowym.
• Jeśli sprzedajesz przez Allegro, Amazon czy inne marketplace’y → brak EPR lub BDO może zablokować Twoją sprzedaż.
• Nie czekaj na polską ustawę ROP (UC100) — jej termin wejścia w życie jest niepewny, a PPWR obowiązuje wprost od 12 sierpnia 2026 r. bez względu na status prac krajowych.

Dlatego warto zadbać o zgodność z przepisami w Polsce i w krajach, do których wysyłasz towary — najlepiej z wyprzedzeniem, zanim braki w rejestracji zostaną wykryte przez organy kontrolne lub platformę sprzedażową.

Zarejestruj się na platformie: https://login.vatcompliance.co/signup/5ab1c5c4-857a-4469-8af6-e13baaf2acff

Najczęściej zadawane pytania

Czy każdy sklep internetowy potrzebuje BDO? Nie każdy automatycznie — obowiązek zależy od tego, czy firma wprowadza na rynek produkty w opakowaniach, wytwarza odpady lub prowadzi inną działalność wskazaną w ustawie o gospodarce opakowaniami. Większość sklepów internetowych sprzedających towary w opakowaniach jednak się kwalifikuje.

Czy sprzedaż na Amazon wymaga EPR? Jeśli sprzedajesz do kraju UE, w którym nie masz siedziby, zwykle tak — EPR trzeba uzyskać w każdym kraju docelowym osobno, dla odpowiednich kategorii produktowych (opakowania, WEEE, baterie itd.).

Czy PPWR obowiązuje małe firmy? Co do zasady tak — PPWR nie przewiduje ogólnego progu wielkości firmy zwalniającego z obowiązków, choć niektóre wąsko określone wyjątki istnieją (np. dla mikroprzedsiębiorstw w określonych relacjach z dostawcą).

Czy PPWR zastępuje BDO? Nie. To dwa równoległe systemy — PPWR obowiązuje bezpośrednio w całej UE, a BDO pozostaje polskim systemem ewidencji i sprawozdawczości, przez który będzie realizowana część obowiązków wynikających z PPWR.

Czy muszę mieć przedstawiciela EPR? Od 12 sierpnia 2026 r. — formalnie tak, jeśli wprowadzasz opakowania na rynek kraju UE, w którym nie masz siedziby. Dla firm z siedzibą w UE sprzedających do innych krajów członkowskich Komisja Europejska zaproponowała jednak zawieszenie tego obowiązku do 2035 r. — decyzja nie jest jeszcze ostateczna. Firmy z siedzibą poza UE muszą mieć przedstawiciela niezależnie od wyniku tej propozycji.

Źródła zmian uwzględnionych w aktualizacji (sierpień 2026):

• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 (PPWR) — tekst oficjalny, EUR-Lex (art. 5, 6, 7, 44, 45 zweryfikowane bezpośrednio w tekście/analizach kancelarii Gleiss Lutz, Tanso, Complir),
• Propozycja Komisji Europejskiej COM(2025)982 zawieszająca art. 45(3) PPWR do 2035 r. (pakiet omnibus środowiskowy, 10.12.2025) oraz stanowisko Parlamentu Europejskiego z maja 2026 r.,
• projekt ustawy UC100 (Rządowe Centrum Legislacji, gov.pl/klimat) i doniesienia o jego statusie (Prawo.pl, Portal Spożywczy, LEX.pl, PortalKomunalny.pl).